Oproep aan DB: voorkom versoepeling beoordeling landbouwgif

Geacht Dagelijks Bestuur van waterschap de Dommel,

In een brandbrief die op 1 december is verstuurd door wetenschappers, Natuur en Milieu, de Parkinson Vereniging en de Parkinson Alliantie lazen we dat op 16 december 2025 een versoepeling van de beoordeling landbouwgif, verzachtend ook wel bestrijdingsmiddelen genoemd, in de Europese Unie wordt voorgelegd (Omnibus-package regulation for Food and Feed). Een versoepeling druist in tegen de visie op schoon water, vastgesteld door het AB op 26 november jl. Wij willen u dan ook in lijn met de visie vragen om met spoed tegen deze versoepeling te ageren. In deze brief leggen we uit waarom. 

Wat staat er in het Omnibus-package:

In het Omnibus-package wordt het volgende onder andere voorgesteld:

• Landbouwgif voor onbepaalde tijd goedkeuren ipv herbeoordeling.

• Niet meenemen van de laatste stand van de wetenschap in de nationale beoordeling. 

• Verdubbeling van de termijn bij het uitfaseren van verboden landbouwgif. 

• Uitzondering voor werkzame stoffen waar redelijke alternatieven ontbreken. 

Waarom is dit geen goed idee:

Achter elk hierboven genoemd punt geven we kort aan waarom.

• Landbouwgif voor onbepaalde tijd goedkeuren ipv herbeoordeling

In de afgelopen decennia is regelmatig gebleken dat landbouwgif in de praktijk veel meer risico’s voor waterkwaliteit en waterfauna heeft dan uit de beoordeling vooraf is gebleken. Dus toetsing tussentijds is essentieel voor het bereiken van onze waterkwaliteitsdoelen. Bovendien heeft op 16 november het Europese Hof van Justitie de uitspraak gedaan dat de tijdelijke verlenging van de goedkeuring van werkzame stoffen niet automatisch of systematisch mag worden toegepast.

• Niet meenemen van de laatste stand van de wetenschap in de nationale beoordeling

Het ligt natuurlijk voor de hand om alle kennis die aanwezig is mee te nemen in de beoordeling van stoffen. Het is ook grotendeels dankzij onafhankelijke, niet-industriële wetenschappelijke kennis dat de toxiciteit van specifieke bestrijdingsmiddelen kon worden geïdentificeerd. Daarom moet de meest recente wetenschappelijke kennis meegenomen blijven worden.

• Verdubbeling van de termijn bij het uitfaseren van verboden bestrijdingsmiddelen

Schadelijk bevonden stoffen moeten direct van de markt gehaald worden, want ze schaden immers de leefomgeving van mens, dier en natuur. Om zelfs de zeer lange uitfaseer-termijn van 18 maanden nog eens te verdubbelen is waanzin.

• Uitzondering voor werkzame stoffen waar redelijke alternatieven ontbreken 

Als een middel aantoonbaar schadelijk is voor de waterkwaliteit, moet je geen uitzonderingen faciliteren. Het redelijke alternatief betekent te vaak, doorgaan op de oude manier, terwijl biologische en de biodynamische landbouw al laat zien dat er alternatieven zijn. Bovendien geeft zo’n uitzondering te weinig impuls om alternatieven binnen die landbouw te ontwikkelen die nog niet zijn overgestapt op een biologische teelt. 

Conclusie 

Landbouwgif is niet goed voor de waterkwaliteit van oppervlaktewater en we kunnen die niet extra laten belasten. Ook met het oog op het behalen van de KRW afspraken is de versoepeling een slecht plan. Landelijk wordt door de Unie van Waterschappen aangegeven dat de ecologische en chemische waterkwaliteit in Nederland onder druk staat. Het grond- en oppervlaktewater bevat te veel meststoffen, bestrijdingsmiddelen, PFAS, medicijnresten, microplastics en andere schadelijke stoffen. Er zijn al veel overschrijdingen in ons eigen gebied, zoals TFA (PFAS), zie bijlage. Landbouwgif heeft tevens invloed op het grondwater: Arcadis adviseert de provincies en waterschappen om maatregelen vooral te richten op PFAS en bestrijdingsmiddelen. Kortom: waterschappen hebben een verscherping van de regels nodig in plaats van een versoepeling.

Onze vraag

Wij verzoeken u daarom, voor zover dat nog niet is gebeurd, met spoed de Unie van Waterschappen te vragen aan onze eurocommissaris en de verantwoordelijke minister en staatssecretaris duidelijk te maken dat het voorstel met de genoemde 4 punten schoon water in Nederland bedreigt en waterschappen ernstig hindert in de uitvoering van hun taken op gebied van schoon water. En ervoor te pleiten de versoepeling dus niet door te voeren.  

In soortgelijke brief wordt ook door andere fracties van de Partij voor de Dieren in Nederland aan hun Dagelijks Bestuur voorgelegd.

We vragen u deze week te reageren op deze brief. Bij voorbaat hartelijk dank.

Met vriendelijke groet,

Fractie Partij voor de Dieren Waterschap de Dommel

Bijlage meetwaarden grondwater rapport Arcadis